10. SAHÂBENİN İDARÎ GÖREV KABUL ETMEMESİ

10. SAHÂBENİN İDARÎ GÖREV KABUL ETMEMESİ
Allah Resûlünün Mikdâd b. Esved’e Söyledikleri Hz. Enes (radıyallahu anh) anlatıyor: “Peygamberimiz (sallallahu aleyhi ve sellem), Mikdâd b. Esved’i bir yere idareci olarak göndermişti. Bir süre sonra dönüp geldiğinde, Allah Resûlü ona: “Yöneticiliği nasıl buldun?” diye sordu. Mikdâd: “Halkın beni bazen yükseltip bazen de alçalttığını gördüm. Öyle ki kendimden bile şüphe duymaya başladım!” dedi. Resûlullah Efendimiz: “Evet, yöneticilik öyledir.” buyurdu. Mikdâd: “Seni hak din ile gönderen Allah’a yemin ederim ki, bundan böyle hiçbir idarî iş üstlenmeyeceğim.” dedi. Hz. Mikdâd’a: “Önümüze geç de, bize namaz kıldır.” derlerdi de o namaz kıldırmaktan bile kaçınırdı.”51 Diğer bir rivayette ise Mikdâd b. Esved (radıyallahu anh) şöyle demiştir: “Peygamber Efendimiz (sallallahu aleyhi ve sellem), beni bir seriyyenin komutanı olarak bir yere göndermişti. Döndüğüm zaman bana: ‘Kendini nasıl buluyorsun?’ diye sorduğunda: ‘Öyle bir hisse kapıldım ki yanımdakileri hizmetçilerim ve halâyıkım sandım. Vallahi, bundan böyle iki kişiden oluşan bir gruba dahi yönetici olmayacağım.’ dedim.”52 Hz. Ebû Bekir’in Yöneticilikle İlgili Öğütleri Râfi et-Tâî anlatıyor: “Bir gazada, Hz. Ebû Bekir’e (radıyallahu anh) yol arkadaşı olmuş50 Heysemî, Mecmau’z-Zevâid 5/371 (9040) 51 Heysemî, Mecmau’z-Zevâid 5/364 (9024) 52 Taberânî, Mu’cemu’l-Kebîr 20/258 (609) Hayatu's-Sahabe 426 tum. Döndüğümüzde: “Ey Ebû Bekir! Bana tavsiyede bulun.” dedim. Şunları söyledi: “Farz namazlarını vaktinde kıl, gönül rahatlığıyla malının zekâtını ver, Ramazan orucunu tut, hac görevini yerine getir. İslâm’da hicret güzeldir. Hicret esnasında, cihâd etmek de güzel bir ameldir. Ancak, sakın yönetici olma! Bugün, insanların çekindiği yöneticilik makamı çok geçmeden yayılacak, çoğalacak ve lâyık olmayanların eline geçecek. Kıyamette en uzun süre sorguya çekilip en ağır azaba uğrayanlar yöneticiler olacaktır. Yöneticilerin dışındaki kimselerin hesapları kolay, sıkıntıları hafif olacak. yöneticilerin konumları ise, müminlere zulmetmeye müsaittir. Müminlere zulmederlerse Allah’a verdikleri sözü bozmuş olurlar. Çünkü müminler; Allah’ın komşularıdır, Allah’ın has kullarıdır. Allah’a yemin ederim ki, sizden herhangi biriniz nasıl komşusunun koyununun veya devesinin başına bir şey geldiğinde gece rahatsız olur, sinirlenir ve: “Komşumun koyunu, komşumun devesi!” diye hayıflanırsa, Allah da bundan daha fazla kendi komşusu olan müminlerin zulme uğramasına gazaplanır.”53 Râfi der ki: “Bu görüşme üzerinden bir sene geçmişti ki, Ebû Bekir’in halife seçildiğini duydum. Hayvana binip yola çıktım ve Ebû Bekir’in yanına vardım: “Benim adım Râfi; filân falan yerlerde senin verdiğin teftiş görevini yerine getirmiştim.” dedim. “Evet, tanıdım.” dedi. “Sen bana yönetici olmamamı söylemiştin; ama kendin en yüksek yöneticilik olan ümmetin hilâfetini üstlenmişsin!” dedim. “Evet, öyle oldu! Ama kim Muhammed ümmetine Allah’ın kitabıyla hükmetmezse, Allah’ın lâneti onun üzerine olsun!” dedi.54 53 el-Hindî, Kenzu’l-Ummâl 5/920 (14288) 54 Heysemî, Mecmau’z-Zevâid 5/365 (9029) Ashâb- ı Kirâm' ı n Birlik ve Beraberli ğ e Verdi ğ i Önem 427 Sahâbe-i Kirâm’ın, Allah Yolunda Cihâdı Yöneticiliğe Tercih Etmesi Saîd b. Ömer b. Saîd b. Âs’tan rivayete göre, amcaları Hâlid, Ebân ve Amr b. Saîd, Peygamber Efendimizin (sallallahu aleyhi ve sellem) vefatını haber alınca görevlerinden ayrılıp Medine’ye döndüler. Hz. Ebû Bekir: “Bu vazifelere, Resûlullah’ın tayin ettiği kişilerden daha lâyıkı olamaz. Haydi, vazifelerinize geri dönün.” dedi. Onlar ise: “Biz, Hz. Peygamber’den sonra kimsenin memuru olmayız.” diyerek Şam yöresine hareket ettiler ve buradaki savaşlara katılarak şehit düştüler.55 Ebû Hureyre’nin, Hz. Ömer’in Valilik Teklifini Kabul Etmemesi Ebû Hureyre’den (radıyallahu anh) rivayete göre; Hz. Ömer onu bir yere vali yapmak üzere çağırır. Ebû Hureyre, teklifi kabul etmez. Hz. Ömer: “Senden daha hayırlı birinin talip olduğu bir vazifeyi niçin istemiyorsun?” der. Ebû Hureyre: “Kimmiş benden hayırlı olan?” diye sorar. “Ya’kub Peygamberin oğlu Yûsuf Peygamber!” diye cevap verir Hz. Ömer. Ebû Hureyre: “Yûsuf, peygamber oğlu bir peygamberdir! Ben ise, Ümeyme oğlu Ebû Hureyre’yim. Ben iki veya üç şeyden korkuyorum.” dedi. Bunun üzerine, Hz. Ömer: “Beş şeyden korkuyorum desen ya!” buyurdu. Ebû Hureyre: “Bilmediğim bir şeyi söylemekten, dayanaksız hüküm vermekten, sırtımdan vurulmaktan, malımın elimden alınmasından ve namusuma sövülmesinden korkuyorum.” cevabını verdi.56 55 Hâkim, Müstedrek 3/278 (5085) 56 Ebû Nuaym, Hilye 1/380 Hayatu's-Sahabe 428 İbn Ömer’in Hâkîmlik Teklifini Kabul Etmemesi İbn Ömer’den (radıyallahu anh) rivayete göre, Hz. Osman kendisini hâkim tayin etmek isteyince İbn Ömer bu görevi kabul etmedi ve: “Ben Resûlullah’ın şöyle buyurduğunu işitmiştim: ‘Hâkimler üç sınıftır: Birisi kurtulur, ikisi ateşe girer. Haksız yere veya nefsinin arzularına göre hüküm verenler helâk olur. Hak ile karar veren ise kurtulur!”57 diye cevap verdi.